Ngày 15/7, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành văn bản hướng dẫn một số nội dung liên quan đến việc áp dụng lãi suất theo quyết định ra ngày 16/5/2008 về cơ chế điều hành lãi suất cơ bản bằng đồng Việt Nam.
Văn bản nêu rõ việc điều chỉnh lãi suất cho vay cố định được thỏa thuận trong các hợp đồng tín dụng đã ký kết trước ngày 19/5/2008, về nguyên tắc tổ chức tín dụng và khách hàng vay tiếp tục thực hiện lãi suất cho vay đó.

Ngân hàng Nhà nước cho biết cung cầu ngoại tệ trên thị trường tuần qua đã cân bằng, các ngân hàng thương mại hiện không còn nhu cầu mua ngoại tệ từ Ngân hàng Nhà nước. Theo Ngân hàng Nhà nước, thị trường tiền tệ tuần qua tiếp tục thế ổn định, cả về lãi suất huy động và cho vay, tỷ giá và nguồn cung ứng tiền tệ cho nền kinh tế. Tỷ giá VND/USD niêm yết của các ngân hàng thương mại ở dưới mức trần quy định khoảng 70 đồng/USD và chênh lệch tỷ giá mua-bán USD khoảng 70-100 đồng/USD.

"Ngân hàng Nhà nước sẽ đứng trước một lựa chọn khó khăn, đó là cắt giảm lãi suất và chịu tình trạng lạm phát cao, hay giữ nguyên lãi suất và chấp nhận rủi ro tín dụng của các ngân hàng". Đó là ý kiến của các chuyên gia phân tích của Ngân hàng Deutsche Bank (DB) trong bản báo cáo mới nhất công bố cuối tháng 7 vừa qua.

DB cho biết việc thực hiện chính sách thắt chặt tài khóa đã mang lại một số tác động mong muốn. Các cơ quan chức năng của Việt Nam đã áp dụng một chương trình thắt chặt căng thẳng để giành lại niềm tin của công chúng. Ngân hàng Nhà nước quy định giới hạn tăng trưởng tín dụng 30% trong năm 2008, áp dụng chính sách thắt chặt tiền tệ thông qua các công cụ lãi suất.

Đồng thời, trong kỳ họp Quốc hội tháng 5 vừa qua, Chính phủ đã khẳng định sẽ thắt chặt tài khóa. Chính phủ đã công bố quyết định cắt giảm 10% chi tiêu công, cắt giảm 25% chi tiêu của các dự án được tài trợ từ nguồn trái phiếu Chính phủ, yêu cầu các doanh nghiệp Nhà nước tập trung vào lĩnh vực kinh doanh chủ chốt và phải xin phép Chính phủ trước khi đầu tư vào chứng khoán và ngân hàng.

Từ đầu năm 2008, khi những dấu hiệu khó khăn của nền kinh tế bắt đầu xuất hiện như lạm phát tăng cao, thị trường chứng khoán và bất động sản đi xuống, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần của Việt Nam rơi vào khó khăn về mặt thanh khoản.

Nếu không có sự hỗ trợ của Ngân hàng Nhà nước thì các ngân hàng này còn có thể rơi vào tình trạng xấu hơn. Điều đáng nói là tình trạng này chủ yếu xảy ra đối với các ngân hàng trong nước, đặc biệt là ngân hàng thương mại cổ phần mới thành lập, trong khi các ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam hầu như không bị tác động bởi sự khó khăn này.

Trước hết, theo người viết, hệ thống ngân hàng, chủ yếu là ngân hàng thương mại cổ phần, đã đầu tư quá nhiều vào chứng khoán và bất động sản - hai lĩnh vực được coi là nhạy cảm nhất trước các biến động của nền kinh tế. Tính thanh khoản trên hai thị trường này đã giảm đáng kể từ đầu năm 2008, vì vậy ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của các khách hàng.

Thứ hai, việc thắt chặt chính sách tiền tệ và chính sách tài khoá từ đầu năm cũng làm giảm đáng kể lượng cung tiền trong nền kinh tế, trong khi nhu cầu về vốn cho các dự án, phương án sản xuất kinh doanh đã được duyệt từ trước, vẫn đang rất lớn.

Thứ ba, việc có nhiều ngân hàng ra đời trong thời gian gần đây làm cho nhu cầu về vốn tăng cao, trong lúc trình độ và kinh nghiệm kinh doanh ngân hàng còn yếu, cộng với nguồn vốn huy động từ dân cư và các tổ chức ít, đành phải vay mượn từ thị trường liên ngân hàng (inter-bank). Lãi suất trên thị trường này có lúc lên trên 40%/năm là dẫn chứng cho tình trạng này.

Nguyên nhân thứ tư là từ đầu năm 2008 đến nay, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần đã được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận về mặt nguyên tắc, phải đặt một lượng tiền bằng vốn điều lệ vào Ngân hàng Nhà nước nhưng cho đến nay mới chỉ có hai ngân hàng được cấp phép thành lập và đi vào hoạt động. Điều này có nghĩa là một lượng tiền lớn đã được rút ra khỏi nền kinh tế.